UŻYWANIE SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH  jako przejaw zachowań ryzykownych młodzieży szkolnej  Zachowania problemowe i ryzykowne

Zachowania problemowe

Głównym kryterium definiowania zachowa młodzieży jako problemowych jest odstępstwo od norm i wartości przewidywanych dla danej grupy wiekowej.

Zachowania ryzykowne

Zachowania ryzykowne to zachowania, które niosą za sobą negatywne konsekwencji zdrowotne i rozwojowe.

Młodzi ludzie sięgając po „ zakazane owoce” ryzykują zdrowie i bezpieczeństwo, ale też uczą się niezależności od dorosłych. Zachowania te mogą być również mechanizmem radzenia sobie w trudnych sytuacjach życiowych, takich jak niepowodzenia w nauce, konflikty w kontaktach z dziewczyną lub chłopakiem. Młodzież podejmując zachowania ryzykowne, sygnalizują swojemu otoczeniu i sobie, że rozpoczynają okres separacji, którego celem jest dorosłość. Z tej perspektywy zachowania ryzykowne są częścią psychospołecznego rozwoju w okresie dojrzewania.

 

Używanie substancji psychoaktywnych

Wyodrębnienie spośród różnych zachowań ryzykownych problemu używania substancji psychoaktywnych jest uzasadnione z kilku powodów. Po pierwsze wpływają one niekorzystnie na zdrowie i bezpieczeństwo młodych ludzi. Po drugie używanie substancji psychoaktywnych przez młodzież szkolną jest wysoko skorelowane z zachowaniami prowadzącymi do problemowa szkolnych. Po trzecie, używanie substancji staje się w naszym kraju w podobnym stopniu udziałem nastoletnich dziewczyn i chłopców.

 

Rozpowszechnienie używania substancji psychoaktywnych wśród młodzieży

Alkohol jest zdecydowanie najczęściej używaną przez polską młodzież substancja psychoaktywną. Wg ogólnopolskich badań ankietowych HBSC spora grupa nastolatków po raz pierwszy raz sięgnęła po alkohol w wieku 11-13 lat.  Wśród 17-18 latków już tylko ok. 5-8% nigdy nie próbowało alkoholu. Najpopularniejszym napojem alkoholowym jest piwo. Konsekwencjami nadużywania alkoholu zgłaszanymi przez młodzież są kłótnie, wypadki, bójki, utrata  cennych rzeczy, ryzykowny seks i prowadzenie pojazdów pod wpływem alkoholu.

Nikotyna jest drugą co do stopnia rozpowszechnienia substancją psychoaktywną używaną przez młodzież szkolną. Na podstawie   wyników badań stwierdzono, że około 52% 15-16 latków przynajmniej raz w życiu wypaliło papierosa. W ciągu ostatnich lat wyraźnie zmniejszyły się wskaźniki codziennego palenia   przez młodzież. Spadek ten należy przypisać większej świadomości zagrożeń związanych z paleniem papierosów, profilaktyce , ograniczeniu miejsc, w których można palić i zredukowaniu reklamy do absolutnego minimum.

Marihuana/haszysz. Trzecim najczęściej używanym przez młodzież rodzajem substancji psychoaktywnych są przetwory konopi- marihuana i haszysz . Są to substancje nielegalne, których posiadanie i używanie naraża młodego człowieka na konflikt z prawem. Szacuje się, że około 25% młodzieży 15-16 letniej i 43% młodzieży w wieku 17-18 lat próbowało przynajmniej raz w życiu tych substancji, a około 10-15% używa tych narkotyków stosunkowo często, czyli przynajmniej raz w miesiącu. Używanie marihuany i haszyszu cały czas wykazuje tendencje wzrostowe. Wzrost popularności należy przypisać kilku czynnikom, takim jak zmiana oceny ryzyka związanego z używaniem tych substancji, zwiększeniem ich dostępności.

Leki nasenne i uspakajające . Młodzież szkolna w Polsce stosunkowo często sięga po leki psychotropowe ok. 18%. Rozpowszechnienie używania tych leków nie zmienia się istotnie w przeciągu ostatnich lat. Rosnącym problemem jest używanie przez młodzież do odurzania się leków przeciwbólowych, które są dostępne praktycznie na każdym kroku. Jednymi z przyczyn stosunkowo częstego sięgania przez młodzież po rozmaite leki psychotropowe są ich dostępność i wszechobecna reklama. Młodzież sięga także po leki samodzielnie, korzystając z domowych apteczek, kupując je czy dostając od rówieśników.

Dopalacze i substancje wziewne. Stosunkowo nowym problemem jest używanie przez młodzież nowych substancji psychoaktywnych czyli tzw. dopalaczy. Ok. 12% młodzieży deklaruje, że przynajmniej raz w życiu używało tego typu substancji. W cieniu medialnego zainteresowania dopalaczami od lat tli się problem używania substancji wziewnych. Ich rozpowszechnienie jest bardzo podobne do rozpowszechnienia używania dopalaczy. Zarówno dopalacze, jak i substancje lotne odznaczają się wysoką toksycznością.

Agnieszka Wałęsa


"Mistrzem nikt się sam nie rodzi
Do mistrzostwa się dochodzi.
Krew i pot należy wylać,
by się w miejscu nie zatrzymać.
Per aspera ad astra
to maksyma dla nas jasna.
Ref.: Nie rezygnuj z nadziei
Nie daj się ponieść zwątpieniu
Sam siebie wykuj ze spiżu
i odbierz zwycięski laur."

autor Agnieszka Mianowska - nauczyciel j. polskiego