Zaburzenia czy zakłócenia rozwoju i zachowania u dzieci mogą mieć różnorakie przyczyny, zdarza się jednak, że źródło problemu leży po stronie rodziców. Istnieje bowiem wiele nieprawidłowości w funkcjonowaniu dziecka, mających różnorodny przebieg i nasilenie, wywołanych zachowaniami rodziców.

Płodowy zespół alkoholowy ( FAS)

Jest to jednostka chorobowa, której skala jest ogromna, a za jej pojawienie się odpowiedzialna jest matka. Stanowi zespół nieprawidłowości stwierdzonych u dzieci matek spożywających alkohol w okresie ciąży.

Główne nieprawidłowości w budowie i wyglądzie dziecka z FAS to:

  • Waga niższa od normalnej
  • Nieprawidłowości w budowie twarzy
  • Mikrocefalia
  • Wiotkość mięśni
  • Skrócony i zakrzywiony mały palec
  • Deformacja genitaliów
  • Deformacja kręgosłupa
  • Porost włosów na karku
  • Gołębia klatka piersiowa
  • Nieprawidłowości w budowie serca
  • Niedorozwinięte palce
  • Przepuklina
  • Nieprawidłowości w budowie nerek
  • Deformacje bioder

Obszary i deficyty, które utrudniają uczniowi z FAS codzienne funkcjonowanie w szkole:

  • Nie rozumie pojęć abstrakcyjnych

 

 

  • Ma trudności w czytaniu, pisaniu i rozumieniu
  • Ma trudności w rozumieniu pojęć: liczby, przestrzeni i czasu
  • Wolno pracuje, szybko się meczy
  • Ma zaburzenia czucia głodu i sytości
  • Ma trudności w odbiorze wrażeń
  • Ma trudności w zakresie motoryki
  • Ma uszkodzenia narządu wzroku i słuchu
  • Jest nadwrażliwy na dotyk
  • Nie potrafi utrzymać prawidłowej postawy ciała, ma zaburzenia równowagi
  • Ma problemy z koordynacja ruchów
  • Mówi niewyraźnie, ma wadę wymowy
  • Nie wykonuje ruchów naprzemiennych
  • Jest niestabilny emocjonalnie, często zmienia mu się nastrój
  • Nie potrafi działać spontanicznie
  • Ma trudności w zapamiętywaniu i koncentrowaniu uwagi
  • Jest nadruchliwy i bywa agresywny

Sposoby wspierania uczni z FAS

Ograniczenie nadaktywności

  • Wykorzystuj podczas lekcji ćwiczenia ruchowe jako przerywniki
  • Wprowadź sygnał, znak informujący o obowiązku powrotu do ławki
  • Zadania, czynności wymagające skupienia uwagi poprzedzaj aktywnością
  • Zezwól na manipulowanie piłeczką lub kostka Rubika

Eliminowanie złości i agresji

  • Rozmawiaj na temat sytuacji kryzysowych, postaraj się wspólnie z uczniem wskazać sygnały poprzedzające wybuch złości
  • W sytuacji wybuchu złości znajdź dla ucznia miejsce, w którym będzie mógł wyciszyć się w samotności
  • Gdy emocje opadną, omawiaj z uczniem zaistniałą sytuację ustal przyczyny agresywnego zachowania
  • Wskazuj różnorodne sposoby rozładowania napięcia emocjonalnego
  • Odwołuj się do obowiązującego regulaminu lub kontraktu, który znajduje się zawsze w zasięgu wzroku ucznia
  • Ważne zasady: nigdy nie obwiniaj, nie zawstydzaj, nie oskarżaj, nie pouczaj, lecz pozwól dziecku, aby samo wyciągało wnioski z nieodpowiedniego zachowania

Konstruktywne rozładowanie napięcia i frustracji

  • Zapewnij uczniowi miejsce w najbliższym sąsiedztwie nauczyciela
  • Zachęcaj ucznia do utrzymania porządku w najbliższym otoczeniu
  • Chcąc ułatwić odbiór informacji werbalnych, możesz wprowadzić możliwość korzystania ze słuchawek
  • Wyeliminuj wszelkie niepotrzebne w wystroju klasy bodźce, które w sposób negatywny wpływają na dziecko

Utrzymanie struktury i rutyny

  • Wprowadź rozkład dnia, tygodnia, miesiąca, zawieś go w widocznym miejscu i odwołuj się do niego w razie potrzeby
  • Chcesz wprowadzić zmiany, omawiaj je z uczniem
  • Wyznacz ucznia, który w razie potrzeby udzieli pomocy koleżeńskiej
  • Staraj się redukować i ograniczać możliwość wyboru, ponieważ dzieci z FAS maja problem z podejmowaniem decyzji

Zapewnienie komfortowego przemieszczania się po budynku szkoły

  • Przygotuj plan szkoły z zaznaczonymi trasami, które uczeń musi pokonywać
  • Wprowadź kodeks zasad, który musi być respektowany przez wszystkich nauczycieli
  • Jeśli uczeń jest nadwrażliwy na bodźce słuchowe, zezwól na wcześniejsze opuszczanie klasy w towarzystwie pomocnika koleżeńskiego
  • Systematycznie podejmuj rozmowy na temat sytuacji sprawiających trudności i modyfikuj wykorzystywana strategię

Rozwijanie atmosfery życzliwości i tolerancji

  • Uświadamiaj innych uczniów na temat różnorodnych chorób deficytów i zaburzeń
  • Wprowadzaj reguły panujące w klasie i przestrzegaj ich – ważna jest konsekwencja
  • Ustalaj system kar i nagród

 

Zespół zaburzenia więzi (RAD)

Badacze problemu jako główne przyczyny powstawania zaburzenia wskazują:

  • Odseparowanie dziecka od matki w trzech pierwszych latach życia
  • Wystąpienie choroby psychicznej rodzica
  • Brak zaspokojenie podstawowych potrzeb
  • Zaniedbanie
  • Wykorzystywanie
  • Przemoc

Uczeń z syndromem RAD:

  • Bez problemu manipuluje ludźmi
  • Nie przejawia uczuć w stosunku do rodziców, podejmuje działania mające na celu krzywdzenie opiekunów
  • Lgnie do obcych, potrafi im okazywać pozytywne uczucia- głównie w celu manipulacji
  • Ma niska samoocenę
  • Nie potrafi zapanować nad emocjami, zachowaniami
  • Ma trudności w utrzymaniu kontaktu wzrokowego, bez problemu czyni                   to jedynie w sytuacji złości lub kłamstwa
  • Przyjmuje postawę roszczeniową
  • Nadmiernie kontroluje sytuacje i zdarzenia
  • Jest buntowniczy i kłótliwy nawet w najbladziej błahych sprawach
  • Przejawia skrajne zachowania
  • Ma trudności z nawiązywaniem i podtrzymywaniem kontaktu z rówieśnikami
  • Nie ma umiejętności myślenia przyczynowo- skutkowego
  • Jest nastawiony antyspołecznie
  • Przejawia okrucieństwo wobec ludzi i zwierząt
  • Ma zaburzony system wartości
  • Jest agresywny można zaobserwować u niego objawy depresji
  • Jest egoistą, nieprzejawiającym empatii i nieposiadającym zasad moralnych
  • Zadaje mnóstwo pytań często nieadekwatnych do sytuacji i wymaga odpowiedz na nie
  • Dość często kłamie bez szczególnej przyczyny
  • Niszczy przedmioty swoje i innych
  • Przejawia zachowania mające na celu autoagresję
  • Nie potrafi nawiązać odpowiedniej rozmowy
  • Kradnie
  • Ma nietypowe nawyki żywieniowe
  • Mimo normy intelektualnej trudniej przejawia wiadomości z uwagi na wewnętrzny opór
  • Jego fascynacją jest zło ogień, krew
  • Ma częste poczucie winy
  • Jest podatny na uzależnienia
  • Nie potrafi zaufać innym
  • Nie dba o higienę osobistą
  • Celowo odsuwa się od członków rodziny
  • Jego mózg funkcjonuje nieco inaczej

„ Starzy maleńcy”

Niezwykle ważnym, a jednocześnie niepokojącym zjawiskiem jest wymaganie od dzieci, aby już od najmłodszych lat były „ małymi dorosłymi”, ideałami, miniaturową kopią rodziców w każdej sferze. Takie zjawiska zdarzają się zarówno w rodzinach pozornie prawidłowo funkcjonujących, jak i tych przejawiających patologie. W tym drugim przypadku dziecko najczęściej staje się dorosłe, ponieważ musi brać odpowiedzialność za niedojrzałych rodziców. Kolejnym determinantem tego zjawiska jest zaburzenie relacji w rodzinie.

 

Opracowała A. Wałęsa


"Mistrzem nikt się sam nie rodzi
Do mistrzostwa się dochodzi.
Krew i pot należy wylać,
by się w miejscu nie zatrzymać.
Per aspera ad astra
to maksyma dla nas jasna.
Ref.: Nie rezygnuj z nadziei
Nie daj się ponieść zwątpieniu
Sam siebie wykuj ze spiżu
i odbierz zwycięski laur."

autor Agnieszka Mianowska - nauczyciel j. polskiego