Uzależnienie behawioralne to zespół objawów związanych z utrwalony, wielokrotnym powtarzaniem określonej czynności w celu uzyskania takich stanów emocjonalnych jak przyjemność, ulga, uczucie zaspokojenie . Do podstawowych kryteriów służących do opisu uzależnień behawioralnych należą:

·        Zaabsorbowanie – oznacza, że dane zachowanie zaczyna dominować nad pozostałymi

  • Modyfikacja nastroju – odnosi się do efektu, jaki przynosi dane zachowanie
  • Tolerancja – odnosi się do rosnącego zapotrzebowania na dane zachowanie w celu uzyskania podobnego poziomu gratyfikacji
  • Symptomy odstawienia – oznaczają symptomy psychiczne i/lub fizyczne w przypadku utrudnienia lub uniemożliwienia wykonania pożądanego zachowania
  • Konflikt – rozdźwięk na trzech poziomach – miedzy osobą a jej najbliższym otoczeniem, miedzy osobą a jej innymi aktywnościami i konflikt intrapsychiczny
  • Nawroty – tendencja powracania do tych samych czy podobnych wzorców danego zachowania po okresach całkowitej lub częściowej abstynencji

HAZART

Do najbardziej popularnych form hazardu wśród nastolatków należą automaty do gry, lotto i konkursy sms-owe ale przede wszystkim gry w Internecie. Patologiczny hazard polega na częstym, powtarzającym się uprawianiu gier hazardowych, czynności, która zaczyna przeważać w życiu nastolatka, mimo doświadczania przez niego strat materialnych , rodzinnych i zdrowotnych. Czynnikami, które sprzyjają hazardowi u młodych ludzi są : dobra zabawa, przezywanie silnych emocji, wiara w łatwość zdobycia pieniędzy oraz chęć ucieczki przed nawarstwiającymi się problemami.

SIECIOHOLIZM

Objawy, które powinny zaniepokoić i które wymagają konsultacji ze specjalistą, to sytuacje i zachowania, gdy dziecko:

  • Gra kilka godzin dzienni, wagaruje, opuszcza się w nauce
  • Gdy ktoś lub coś przeszkadza lub nie pozwala mu korzystać z Internetu – staje się konfliktowy, doświadcza niepokoju, rozdrażnienia, agresji
  • Kłamie zapytane, ile czasu poświęca na granie
  • Zamyka przed rodzicami drzwi, aby nie mogli go kontrolować
  • Notorycznie przekracza czas planowany na pobyt w Internecie
  • Zaniedbuje inne czynności, a czas poświęca tylko na używanie komputera

FONOHOLIZM

Nastolatki uzależnione od telefonu komórkowego odczuwają przymus nieustannego kontaktu z drugą osobą , przywiązują dużą wagę do posiadania telefonu komórkowego i jego jakości, odczuwają głęboki dyskomfort i silny niepokój, gdy zapomną go zabrać ze sobą lub gdy rozładuje się bateria, ciągle nasłuchują sygnału polaczenia lub dźwięku sms –a , wstają nawet w nocy, aby sprawdzić, czy nie przyszły jakieś wiadomości.

ZAKUPOHOLIZM

Uzależnienie to polega na skłonności do utraty kontroli nad zakupami.

JEDZENIOHOLIZM

Zespół jedzenia nałogowego jest to nawykowe, niekontrolowane objadanie się mające na celu przede wszystkim zajadanie problemów i zagłuszanie emocji. Jedzenie staje się automatyczną reakcja na stan podwyższonego napięcia, leku, niepokoju i innych emocji, nie tylko negatywnych.

ORTOREKSJA

Polega na obsesyjnym spożywaniu wyłącznie zdrowego, naturalnego i niskoprzetworzonego jedzenia. Nastolatki dotknięte tym zaburzeniem są całkowicie skupione na planowaniu swoich posiłków, ich jakości, liczbie oraz rygorystycznym przestrzeganiu pór ich spożywania.

TANOREKSJA

Jest to połączenie angielskiego słowa tan-opalenizna i anoreksja- zaburzenia odżywiania, na tle patologicznego postrzegania własnej osoby, występującego zwykle u dziewcząt. Anoreksja zaliczana jest do zaburzeń osobowości powodowanych nadmiernym skupianiem się na wygładzie zewnętrznym i kulcie własnego ciała.

BIGOREKSJA

Tak określa się obsesje na punkcie posiadania umięśnionego ciała, z towarzyszącą tendencją do wmawiania sobie, że jest się chudym, nawet, gdy sylwetka jest wyraźnie muskularna. Podstawową przyczyna choroby jest brak akceptacji swojego wyglądu.

 

Zdiagnozowanie uzależnienia behawioralnego wydaje się początkiem żmudnej walki z nim, polegającej na odzyskaniu kontroli nad zachowaniem. Dlatego warto dzieciom i młodzieży uświadomić zagrożenia mogące wynikać z nadużywania pewnych przywilejów, którymi są możliwość korzystania z komputera, gry, komórki, dostęp do Internetu. Zalecenia profilaktyczne dotyczące przeciwdziałania uzależnieniom behawioralnym u dzieci i młodzieży dotyczą:

  • Organizacji wolnego czasu
  • Posiadania wspólnego hobby
  • Wprowadzenia ograniczeń czasowych i limitów korzystania przez dziecko i młodzież z sieci
  • Uświadomienie dzieciom i młodzieży niebezpieczeństwa możliwości uzależnienia się od czegoś
  • Obserwacji – zachowania, nastrojów, zmian w wyglądzie

Agnieszka Wałęsa


"Mistrzem nikt się sam nie rodzi
Do mistrzostwa się dochodzi.
Krew i pot należy wylać,
by się w miejscu nie zatrzymać.
Per aspera ad astra
to maksyma dla nas jasna.
Ref.: Nie rezygnuj z nadziei
Nie daj się ponieść zwątpieniu
Sam siebie wykuj ze spiżu
i odbierz zwycięski laur."

autor Agnieszka Mianowska - nauczyciel j. polskiego